واکنش شیمیایی چه ویژگی ها و چه انواعی دارد؟
واکنش شیمیایی چه ویژگی ها و چه انواعی دارد؟

در یک واکنش شیمیایی، مولکول های یک ماده از یکدیگر جدا می شوند، به مولکول های ماده دیگر می پیوندند و ترکیبی متفاوت (ماده ای جدید) به وجود می آید. بسیاری از واکنش های شیمیایی، برگشت پذیر نیستند. به عنوان مثال نمی توانید یک کیک پخته را به مواد خام آن برگردانید. برخی دیگر از واکنش های شیمیایی می توانند برعکس شوند و دوباره مواد اصلی تشکیل شوند، به این تغییرات برگشت پذیر گفته می شود.


هنگامی که آهن و منیزیم در یک آتش بازی با اکسیژن واکنش می دهند، دود و خاکستر تولید می کنند. همچنین مقداری گرما، صدا و  نور نیز آزاد می شود. تغییرات شیمیایی موادی جدید به وجود می آورند. در این نوع واکنش ها به دلیل شکسته شدن و ساخته شدن پیوندهای شیمیایی، انرژی هایی مانند گرما و نور تولید می شود.

هنگامی که آهن زنگ می زند، درواقع با اکسیژن موجود در آب یا هوا واکنش می دهد تا ترکیب جدیدی به نام اکسید آهن (زنگ) ایجاد شود.

در هر واکنش شیمیایی، جرم نه از بین می رود و نه افزایش می یابد. یعنی همان اتم های ماده اصلی در ماده جدید هستند اما در جاهای (موقعیت های) متفاوت. به عنوان مثال اگر شما اکسیدآهن یک کشتی زنگ زده را وزن کنید، وزن آن معادل وزن آهن و اکسیژن اولیه (قبل از زنگ زدگی) خواهد بود.

 

تغییر فیزیکی

ذوب بستنی چوبی مثالی از یک تغییر فیزیکی است نه تغییر شیمیایی. بستنی آب شده یک ماده جدید نیست بلکه شکلی متفاوت از ماده قدیمی است. در تغییرات فیزیکی ماده جدید تشکیل نمی شود و پیوندهای شیمیایی بین مواد نیز شکسته نمی شود. ذوب، انجماد، پاره شدن، خم شدن و خرد شدن همگی تغییرات فیزیکی هستند که طی آن ظاهر ماده تغییر می کند اما تغییری در خواص شیمیایی ماده صورت نمی گیرد.

 

واکنش برگشت ناپذیر

بسیاری از واکنش های شیمیایی برگشت ناپذیر اند. یعنی این که تغییرات همیشگی است و نمی توان به وضع اولیه برگشت. زنگ زدن یک تغییر شیمیایی غیر قابل برگشت است. با این حال اگر اکسید آهن با پودر منیزیم مخلوط شود، واکنش شیمیایی دیگری صورت می گیرد و آهن می تواند از زنگ استخراج شود.

از هم پاشیدن(فاسد شدن) مواد غذایی نیز یک واکنش شیمیایی غیر قابل برگشت است. موجودات زنده ریزی به نام میکروارگانیسم ها از مواد غذایی تغذیه می کنند و آن را به مواد دیگر از جمله ترکیبات نیتروژن و دی اکسید کربن تبدیل می کنند. ایجاد دوباره مواد غذایی تازه از مواد غذایی فاسد غیر ممکن است. این فرآیند به دلیل این که ترکیبات پیچیده به ترکیبات ساده تر تقسیم می شوند تجزیه نامیده می شود.

 

سوختن

سوختن یک تغییر شیمیایی غیر قابل برگشت است. هنگامی که چوب می سوزد، کربن موجود در چوب با اکسیژن هوا واکنش نشان می دهد تا دود، خاکستر و انرژی به شکل گرما و نور ایجاد شود. این تغییر دایمی است و نمی توان به وضعیت قبل از انجام تغییر بازگشت – ما نمی توانیم خاکسترها را به چوب تبدیل کنیم.

 

واکنش های برگشت پذیر

تعداد کمی از واکنش های شیمیایی برگشت پذیر اند یعنی مواد اصلی می توانند دوباره از مواد جدید ایجاد شوند. این واکنش ها، تغییرات برگشت پذیر نامیده می شوند. آنها واکنش رفت و واکنش برگشت دارند. هردوی این واکنش ها همزمان رخ می دهند اما بسته به شرایط یکی از واکنش ها قوی تر از دیگری است.

 

دی اکسید نیتروژن

هنگامی که گاز دی اکسید نیتروژن گرم می شود، یک واکنش شیمیایی رفت، گاز دی اکسید  نیتروژن قهوه ای را به دو گاز بی رنگ یعنی مونواکسید نیتروژن و اکسیژن تبدیل می کند. با این وجود اگر این گازهای بی رنگ سرد شوند دوباره گاز دی اکسید نیتروژن قهوه ای را تشکیل می دهند که این واکنش شیمیایی برگشت نامیده می شود.




0 0