10 واقعیت درباره بی مهرگان
10 واقعیت درباره بی مهرگان

وقتی از کسی می خواهید از حیوانی نام ببرد، احتمالاً نام اسب، فیل، یا نوع دیگری از مهره داران را ذکر می کند. اما واقعیت این است که اکثر قریب به اتفاق جانوران روی زمین که حشرات، قارچ ها، اسفنج ها و ... هستند، ستون مهره ندارند و بنابراین به عنوان بی مهره طبقه بندی می شوند.


در این مطلب 10 واقعیت درباره بی مهرگان ذکر می شود.

 

واقعیت 1

شش گروه اصلی از بی مهرگان وجود دارد

میلیون ها جانور بی مهره سیاره ما به 6 گروه اصلی تقسیم می شوند: بندپایان (حشرات، عنکبوت ها و خرچنگ ها)، مرجانیان (چتر دریایی، مرجان ها و شقایق دریایی)؛ خارپوستان (ستاره دریایی، خیار دریایی و توتیای دریایی)؛ نرم تنان (حلزون، راب دریایی، ماهی مرکب و هشت پا) کرم های بخش بخش (کرم خاکی و زالو)؛ و اسفنج ها.

البته، تنوع در هر یک از این گروه ها بسیار گسترده است به همین خاطر است که به عنوان مثال دانشمندانی که درباره حشرات مطالعه می کنند، خیلی علاقه مند به مطالعه درباره خرچنگ نعل اسبی نیستند.

افراد حرفه ای تمایل دارند بر خانواده ها یا گونه های بی مهره خاصی تمرکز کنند.

 

واقعیت 2

بی مهرگان اسکلت یا ستون مهره ها ندارند

در حالی که مهره داران براساس داشتن مهره ها یا ستون مهره ها مشخص می شوند، بی مهرگان به طور کامل فاقد این ویژگی هستند. اما این بدان معنی نیست که همه مهره داران مانند کرم ها و اسفنج ها نرم اند.

حشرات و خرچنگ ها از ساختار بدن شان با ساختارهای سخت خارجی که استخوان بندی بیرونی (exoskeletons) نامیده می شود پشتیبانی می کنند. شقایق دریایی هم دارای اسکلت های «هیدرواستاتیک» است که ورقه هایی از عضله است که به وسیله یک حفره داخلی پر از مایع پشتیبانی می شود.

با این حال، توجه داشته باشید که نداشتن ستون مهره ها لزوماً به معنی نداشتن سیستم عصبی نیست؛ برای مثال، نرم تنان و بندپایان با نورون مجهز شده اند.

 

واقعیت 3

اولین بی مهرگان یک میلیارد سال پیش تکامل یافته اند

اولین بی مهرگان به طور کامل از بافت های نرم تشکیل شده بودند. این بی مهرگان اولیه 600 میلیون سال پیش، با ورود و ترکیب مواد معدنی اقیانوس به داخل اسکلت بیرونی تکامل یافتند.

تخمین زمانی که بی مهرگان به وجود آمده اند کار ساده ای نیست، چراکه واقعیت این است که بافت های نرم تقریباً هیچ وقت ثبت فسیلی نمی شوند.

دیرینه شناسان می دانند اولین بی مهرگان حفظ شده در فسیل (که مربوط به دوره ادیاکاران است) باید اجدادی داشته باشند که به صدها میلیون سال پیش برمی گردند اما راهی برای ارائه شواهد وجود ندارد.

با این حال، بسیاری از دانشمندان بر این باورند که اولین بی مهرگان چند سلولی یک میلیارد سال پیش بر روی زمین ظاهر شدند.

 

واقعیت 4

بی مهرگان 97 درصد تمام گونه های جانوری را تشکیل می دهند

از لحاظ تعداد گونه، نه از لحاظ وزنی، بی مهرگان متعددترین و متنوع ترین جانوران روی زمین هستند. فقط برای این که چشم اندازی را مشخص کنیم باید بگوییم که حدود 5،000 گونه پستاندار و 10،000 گونه پرنده وجود دارد؛ در حالی که در میان بی مهرگان، حشرات به تنهایی حداقل یک میلیون گونه (و احتمالاً بیشتر) را تشکیل می دهند.

چند عدد دیگر را هم ذکر می کنیم تا قانع شوید: حدود 100000 گونه از نرم تنان، 75000 گونه از عنکبوتیان و 10،000 گونه از اسفنج ها و مرجانیان وجود دارند.

 

واقعیت 5

بیشتر بی مهرگان دچار دگردیسی و تغییر شکل می شوند

بچه های جانوران مهره دار وقتی از تخم بیرون می آیند درست مثل بزرگسالان به نظر می رسند وهمه شان کم و بیش یک دوره ثابت رشد دارند. اما این امر در مورد بیشتر بی مهرگان صادق نیست.

بیشتر بی مهرگان در چرخه زندگی شان دوره های دگردیسی و تغییر شکل وجود دارد و موجود بی مهره ای که به طور کامل رشد کرده خیلی متفاوت از نوجوان همان جانور به نظر می رسد.

مثال کلاسیک این پدیده، تغییر شکل کرم به پروانه است که از مسیر مرحله حدواسط شفیره انجام می گیرد (البته یک گروه از مهره داران، یعنی دوزیستان هم دچار دگردیسی می شوند؛ که شاهد آن تغییر شکل بچه قورباغه ها به قورباغه است.)

 

واقعیت 6

برخی از گونه های بی مهرگان کلنی های بزرگی را تشکیل می دهند

کلنی ها گروهی از جانوران یک گونه هستند که در طول بیشتر چرخه زندگی شان با هم در ارتباط باقی می مانند. اعضاء کار تغذیه، تولید مثل و پناه گرفتن از شکارچیان را با هم تقسیم می کنند.

کلنی های بی مهرگان بیشتر در زیستگاه های دریایی وجود دارند و افراد به اندازه ای با هم تجمع می کنند که به صورت یک موجود زنده غول پیکر به نظر می رسند. از جمله کلنی های بی مهره دریایی مرجان ها، عروس های دریایی و آب دزدک هایی دریایی هستند.

بر روی خشکی، اعضای کلنی های بی مهرگان مستقل از هم هستند، اما باز هم در سیستم های اجتماعی پیچیده به هم ملحق می شوند؛ آشنا ترین حشرات تشکیل دهنده کلنی، زنبورها، مورچه ها، موریانه ها هستند.

 

واقعیت 7

اسفنج ها ساده ترین بی مهرگان اند

در میان بی مهرگان تکامل یافته بر روی سیاره، اسفنج ها از لحاظ فنی مثل جانوران هستند (چند سلولی هستند و سلول های اسپرم تولید می کنند)، اما دارای بافت ها و اندام های متمایز نیستند، دارای بدن های بی تناسب و نامتقارن اند، و همچنین جایی چسبیده اند (محکم در سنگ ها یا کف دریا ریشه کرده اند) به جای این که متحرک (قادر به حرکت) باشند.

از جمله پیشرفته ترین بی مهرگان روی زمین، می توانیم از هشت پا و ماهی مرکب نام ببریم که دارای چشمان بزرگ و پیچیده، استعداد استتار و سیستم های عصبی پراکنده (اما به خوبی یکپارچه شده) هستند.Top of Form

 

واقعیت 8

تقریبا همه ی انگل ها بی مهره اند

انگل موجود زنده ای است که از فرآیندهای حیاتی یک موجود زنده دیگر بهره برداری می کند یا در فرایندی آن را تضعیف می کند یا می کشد. برای این که یک انگل به طور مؤثری کارش را انجام دهد باید به اندازه کافی کوچک باشد تا بتواند به داخل بدن حیوان دیگر صعود کند.

همین دلیل به طور خلاصه توضیح می دهد که چرا اکثر انگل ها بی مهره هستند- شپش ها، کرم های لوله ای و نماتدها به اندازه کافی کوچک هستند تا بتوانند اندام های خاصی را در بدن میزبان های بدشانس شان آلوده کنند. (بعضی از کوچک ترین انگل ها مانند آمیب ها، از نظر فنی بی مهره نیستند اما متعلق به یک خانواده از حیوانات تک سلولی به نام تک یاختگان ( پروتوزوآ یا پروتوزوئرها)  هستند.

 

واقعیت 9

بی مهرگان رژیم های غذایی متنوعی دارند

همانطور که حیوانات مهره دار گیاهخوار، گوشت خوار و همه چیزخوار وجود دارد، همان محدوده ی رژیم های غذایی نیز در  بی مهرگان یافت می شود: عنکبوت ها حشرات دیگر را می خورند، اسفنج ها میکروارگانیسم های کوچک را از آب می گیرند و مورچه های موسوم به برش دهنده برگ انواع خاصی از پوشش گیاهی را به درون لانه هایشان وارد می کنند به طوری که می توانند قارچ مورد علاقه خود را کشت کنند.

بی مهرگان همچنین برای تجزیه لاشه حیوانات مهره دار بزرگی که می میرند حیاتی هستند، به همین دلیل است که شما اغلب پرندگان کوچک یا سنجاب ها را می بینید که به وسیله هزاران مورچه و دیگر حشرات پوشانده شده اند.

 

واقعیت 10

بی مهرگان بی نهایت برای علم مفیدند

اگر در دو حوزه درباره بی مهرگان مطالعه نمی شد ما خیلی کمتر از آن چه امروزه می دانیم درباره ژنتیک اطلاعات داشتیم: این دو حوزه یکی مطالعه درباره مگس میوه معمولی و دیگری مطالعه درباره نماتدهای کوچک (Caenorhabditis elegans) است.

مگس میوه با اندام های خوب تمایز یافته اش به پژوهشگران کمک می کند تا ژن هایی که صفات آناتومیک خاصی را تولید می کنند (یا مهار می کنند) را رمزگشایی کنند.

نماتدهای کوچک هم از چند سلول (کمی بیش از 1000) تشکیل شده اند که ایجاد این موجود زنده را می توان به راحتی با جزئیات ردیابی کرد.

علاوه بر این، تجزیه و تحلیل های اخیر از یک گونه از شقایق دریایی کمک کرده است که 1500 ژن ضروری مشترک در همه حیوانات، هم مهره دار و هم بی مهره را شناسایی کنیم.




0 0