تلسكوپ فضايي هابل
تلسكوپ فضايي هابل

تلسكوپ فضايي هابل يك تلسكوپ قدرتمند در حال گردش به دور زمین است كه تصاوير اجرام آسماني را دقيق تر از ساير تلسكوپ ها نشان مي دهد. تلسكوپ فضايي هابل يك تلسكوپ بازتابي است که يك آينه جمع كننده نور به قطر 94 اينچ يا 240 سانتي متر دارد. اين تلسكوپ به ياد ″ادوين پي هابل″ ستاره شناس آمريكايي كه در دهه 1920 خدمات بسيار مهمي به علم ستاره شناسي انجام داده بود، هابل نامگذاري شده است.


ستاره شناسان از تلسكوپ فضايي هابل استفاده مي کنند تا از اشياء و پديده هاي آسمانی تصاويري به دست آورند. اين تصاوير شامل عكس هاي ستارگانی كه با ديسك هاي حاوی گرد و غبار احاطه شده اند و ممكن است روزي به سيستم هاي سياره اي تكامل پيدا كنند، تصاوير كهكشان ها و عكس هاي كهكشان هايي كه به هم برخورد مي كنند، مي شود.

 

تلسكوپ فضايي هابل، در مداري در حدود 380 مايلي يا 610 كيلومتري بالاي زمين، آسمان را بدون اين كه مجبور باشد از ميان جو زمين نگاه كند، مشاهده مي كند. جو زمين نور را خم مي كند و آن را به صورت پديده اي كه انكسار ناميده مي شود در مي آورد. اين در حالي است كه جو به طور دايم هم حركت مي كند.

اين تركيب انكسار و حركت باعث مي شود نور ستاره هنگامي كه از ميان هوا مي گذرد جهش كند و ستاره چشمك بزند. چشمك زدن ستاره تصاويري كه از ميان تلسكوپ هاي روي زمین ديده مي شود را مبهم و نامشخص مي كند. بنابراين وقتي يك تلسكوپ در حال گردش در بالاي جو است نسبت به يك تلسكوپ روي زمين مي تواند تصاويري با جزييات بهتر توليد كند.

تلسكوپ فضايي هابل همچنين مي تواند نور ماوراي بنفش و مادون قرمز را مشاهده كند كه جو زمين جلوي آنها را سد مي كند. اين اشکال نور همانند نور قابل مشاهده، تشعشعات الكترومغناطيسي دارند. طول موج نور ماوراي بنفش كوتاه تر از نور قابل مشاهده است. نور مادون قرمز طول موج هاي بلندتري نسبت به نور قابل مشاهده دارد.

نور ماوراي بنفش از فرايندهای همراه با توليد انرژي بالا مثل تشكيل ديسك ها در اطراف سياهچاله ها و انفجار ستارگان به وجود می آید. نور مادون قرمز درباره حوادث آرام تر و سردتر مثل تشكيل ابرهاي گرد و غبار در اطراف ستارگان جديد اطلاعاتي مي دهد. آژانس فضايي ايالات متحده آمريكا با همكاري آژانس فضايي اروپا از تلسكوپ فضايي هابل بهره برداري مي كند.

تلسكوپ به وسيله فرمان هاي راديويي كه كه ازمركز پرواز فضايي "گدارد" ناسا در گرين بلت مريلند مخابره مي شود، كنترل مي شود. ستاره شناسان مي گويند تلسكوپ جايي قرار دارد كه ابزارهاي هدايت كننده رايانه درخارج از تلسكوپ مي توانند نتيجه مشاهداتش را ثبت كنند. تلسكوپ داده ها را به وسيله راديو به ستاره شناسان روي زمين انتقال مي دهد.

تلسكوپ فضايي هابل دو نوع ابزار دارد:1- تصوير بردارها، كه عكس ها را مي گيرند و 2- طیف نماها كه نور را تجزيه و تحليل مي كنند. تصويربردارها نمايش گرهاي الكترونيكي ای به نام  CCD's هستند. اين ها نور را به علايم الكترونيكي ای تبديل مي كنند كه روي يك رايانه سوار شده و نور را ثبت مي كند و به زمين مي فرستد.

يك طیف نما مثل منشور نور را به رنگ هاي تشكيل دهنده اش تبدیل مي کند. بيشتر شبيه به قطرات كوچك آب كه نور خورشيد را به يك رنگين كمان تبديل مي كند. نتيجه، نوار نور است. با استفاده از طيف نما و داده های تلسكوپ فضايي هابل، ستاره شناسان مي توانند تركيبات تشکیل دهنده ستارگان و كهكشان ها را اندازه گيري كنند. براي مثال مقادير هيدروژن، كربن و ديگر عناصر شيميايي آنها را تعيين كنند.


شاتل فضايي "ديسكاوري" تلسكوپ هابل را در سال 1990 به مدار برد. مهندسان پس از به كار انداختن تلسكوپ فهميدند كه يك نقص در آينه جمع كننده نور تلسكوپ وجود دارد. اين نقص تصاوير را با وضوح كمتري نسبت به آن چه که واقعاً بودند نشان مي داد. آنها يك دستگاه نوري طراحي كردند تا نور بازتاب شده را به وسيله آينه در مسيري كه انحراف را ايجاد مي كند، خم كند. فضانوردان در سال 1993 از طریق فضاپيماي "انديور" دستگاه را روي تلسكوپ كار گذاشتند و مطابق نقشه پيش رفتند.


همچنين در طول مأموريت سال 1993، فضانوردان ابزار جديدي را روي تلسكوپ كار گذاشتند. فضانوردان به عنوان بخشي از يك برنامه مستمر براي بهتر كردن و بالا بردن سطح كار تلسكوپ، اجزاي بيشتري را در سال هاي 1997، 1999 و 2002 در تلسكوپ كار گذاشتند.

 

مديران ناسا در سال 2004 مأموريت سرويس دهي نهايي به تلسكوپ را كه از قبل براي اين سال تدارك ديده شده بود، لغو كردند. آنها اين تصميم را به خاطر نگراني از وضع سلامتي فضانوردان بعد از حادثه از دست رفتن شاتل فضايي كلمبيا در سال 2003 و كشته شدن فضانوردان شاتل گرفتند. دانشمندان، سياست مداران و ستاره شناسان به اين تصميم اعتراض كردند. چون كه آن را پاياني زودهنگام براي مشاهدات تلسكوپ تلقي مي كردند. ناسا موافقت كرد مطالعه با فرستادن يك ماشين روبوتيك كه تعميرات لازم را روي تلسكوپ انجام دهد ادامه يابد.




0 0